Airtificial, HÜRJET'in uçuş kontrol sistemlerini üretmeye başladı

Reklam

İspanyol Airtificial Group, HÜRJET ileri seviye jet eğitim uçağı programı kapsamında uçuş kontrol kumandalarının üretimine başladığını duyurdu.

Taraflar arasında imzalanan 16 milyon avronun üzerindeki sözleşme, Airbus ile TUSAŞ arasında yürütülen endüstriyel iş birliği çerçevesinde hayata geçiriliyor ve İspanyol sanayinin programa katılımı için temel oluşturuyor.

İspanyol medyasında yer alan haberlere göre uçuş kontrol kumandalarının teslimatları 2026 yılında başlayarak 2031’e kadar kademeli şekilde gerçekleştirilecek. Tüm üretim, Airtificial Aerospace & Defense’in Sevilla’daki tesislerinde yapılıyor.

Sözleşmenin hacmi ve üretim miktarı, HÜRJET'i şirketin savunma alanındaki en önemli işlerinden biri haline getiriyor. Airtificial, son iki yıl içinde havacılık ve savunma alanında sivil ve askeri platformlara yönelik 110 binden fazla kritik parça ve bileşen üretti.

Uçuş kontrol kumandaları kritik rol üstleniyor

HÜRJET'te kullanılacak uçuş kontrol kumandaları, uçağın yönlendirilmesini sağlayan temel sistemler arasında yer alıyor. Airtificial tarafından geliştirilen bu kumandalar, sayısal uçuş kontrol sistemi ve yüksek güvenilirliğe sahip yerleşik elektronik bileşenler içeriyor.

Sistemler; normal çalışma, eş zamanlı/otomatik çalışma ve arıza durumlarına yönelik emniyetli çalışma modları dahil olmak üzere farklı modlarda görev yapabiliyor. Bu yapı, uçuş sırasında operasyonel sürekliliğin korunmasını ve sistem güvenliğinin sağlanmasını mümkün kılıyor.

Airtificial, uçuş kontrol kumandalarının tasarımı, seri üretime uygun hale getirilmesi ve üretimini gerçekleştirebilen tek İspanyol şirketi olmasının yanı sıra, bu kabiliyete sahip dünyadaki sayılı firmalar arasında yer alıyor.

Türkiye-İspanya sanayi iş birliği derinleşiyor

Airtificial ile TUSAŞ arasındaki iş birliği 2019 yılına kadar uzanıyor. İki şirket, HÜRJET programı kapsamında uçuş kontrol teknolojilerinin ortak geliştirilmesi sürecinde birlikte çalışıyor. 

Program kapsamında Airbus ve TUSAŞ'ın ana yüklenici olduğu yapı, İspanya’nın da dahil olduğu çok uluslu bir üretim modeli üzerine kurulu bulunuyor. Proje, iki aşamalı bir yaklaşımı içeriyor.

İlk aşamada Türkiye’de üretilen uçakların İspanya’da Airbus tesislerinde Hava ve Uzay Kuvvetleri gereksinimlerine uygun hale getirilmesi planlanıyor. İkinci aşamada ise daha geniş kapsamlı ulusal üretim sürecine geçilmesi öngörülüyor.

Aralık 2024’te imzalanan ulusal tasarım otoritesi anlaşması ile birlikte, FEINDEF 2025 kapsamında Airbus, TUSAŞ ve 15 İspanyol şirketinin yer aldığı bir sanayi planı da hayata geçirildi. Ortaya konulan model; küresel üretim içinde teknik resme göre üretim faaliyetlerini, İspanya’ya özgü konfigürasyon geliştirilmesini ve ortak teknoloji geliştirme süreçlerini kapsıyor.

Hürjet, F-5’lerin yerini alacak

HÜRJET programı, İspanya Hava ve Uzay Kuvvetleri envanterinde yarım yüzyılı aşkın süredir görev yapan F-5 uçaklarının yerini almak üzere geliştiriliyor. Program, yüksek performanslı ve teknolojik olarak gelişmiş bir entegre ileri uçuş eğitim sistemi oluşturmayı hedefliyor.

İspanya'ya bu kapsamda yalnızca uçak değil, aynı zamanda yer tabanlı eğitim sistemi de kurulacak. Bu sistem; gelişmiş uçuş simülatörleri, sayısal eğitim altyapıları ve performans analiz araçlarını içerecek. Amaç, karmaşık operasyonel senaryoların yerde simüle edilmesi, uçuş maliyetlerinin ve risklerin azaltılması ve pilotların ileri nesil savaş uçaklarına geçişinin kolaylaştırılması olarak öne çıkıyor.

Teslimat takvimi ve program kapsamı

Program takvimine göre ilk altı Hürjet uçağının 2028 yılında teslim edilmesi planlanıyor. Filonun kademeli olarak 18 uçağa çıkarılması ve 2029 yılı boyunca yer tabanlı eğitim sisteminin devreye alınması öngörülüyor.

2031 yılı itibarıyla ise İspanya’ya özgü konfigürasyona sahip uçakların teslimatına başlanacak. Toplamda 45 uçağa çıkabilecek programın mali büyüklüğünün 3 milyar 120 milyon avroya ulaşabileceği ifade ediliyor.

Program kapsamında Airbus Defence and Space şirketi için 2025 yılı Ekim ayında 1 milyar 40 milyon avro tutarında kredi sağlandığı, bu finansmanın şirketin projedeki rolünü desteklemek amacıyla verildiği daha önce açıklanmıştı.

Hürjet’in; modern aviyonik sistemleri, yazılım tabanlı görev bilgisayarı, düşük işletme ve bakım maliyetleri ile birlikte ön hat savaş uçaklarına yakın uçuş zarfı sunması bekleniyor. Sistem, gelecekteki beşinci ve altıncı nesil savaş uçaklarına geçişte pilot eğitimini destekleyecek şekilde geliştiriliyor.