ABD'nin T-7A eğitim uçağı programında maliyet endişeleri artıyor

ABD Hava Kuvvetleri, Boeing ve Saab ortaklığında geliştirilen T-7A Red Hawk ileri jet eğitim uçağı programında maliyet yapısına yönelik artan baskıyla karşı karşıya.

Program, uçağın tam seri üretime geçip geçmeyeceğini belirleyecek Milestone C karar aşamasına yaklaşırken, geliştirme sürecindeki gecikmeler, teknik sorunlar ve idame planlarının olgunlaştırılması gündemin merkezinde yer alıyor. Bu aşama, test ilerlemesi, üretim hazırlığı, bakım altyapısı ve maliyet kontrolünün geniş çaplı tedarik için yeterli olup olmadığını teyit eden kritik bir onay kapısı olarak görülüyor.

Programın kökeni ve hedefi

T-7A programı, 2018 yılında yaklaşık 9,2 milyar dolarlık sabit fiyatlı geliştirme sözleşmesi kapsamında Boeing’e verildi ve Saab iş ortaklığıyla yürütülüyor.

Uçak, ABD Hava Kuvvetleri’nin 60 yılı aşkın süredir ana ileri jet eğitim platformu olarak kullanılan T-38 Talon’un yerini almak üzere tasarlandı. Hava Kuvvetleri yetkilileri, savaş pilotu talebinin yüksek kalmaya devam etmesi nedeniyle pilot eğitim kapasitesinin korunması için T-38’in değiştirilmesinin zorunlu olduğunu vurguluyor.

Maliyetler, gecikmeler ve teknik sorunlar

Milestone C üretim kararının 2026’nın başlarında verilmesi beklenirken, programın maliyet yapısına ilişkin endişeler daha fazla dikkat çekmeye başladı.

Kamuya açık tedarik raporları ve Kongre’de yapılan açıklamalara göre Boeing, sabit fiyatlı sözleşme modeli altında beklenenden yüksek mühendislik ve üretim maliyetleri nedeniyle 2 milyar doların üzerinde program zararı kaydetti. Bu finansal baskı, savunma tedarik çevrelerinde riskin yüklenici firma ile devlet arasında program boyunca nasıl paylaşıldığına dair daha geniş bir tartışmayı tetikledi.

Hava Kuvvetleri, testler sırasında ortaya çıkan teknik zorlukların geliştirme takviminde kaymalara yol açtığını kabul etti. Yetkililer, fırlatma koltuğu sistemiyle ilgili yeniden tasarım çalışmaları ile yazılım ve eğitim sistemi entegrasyonunun olgunlaştırılmasının test süreçlerini uzattığını ve planlanan sahaya sürme kilometre taşlarını geciktirdiğini doğruladı. Buna rağmen uçuş test faaliyetleri devam ederken, uzun vadeli operasyonlar için gerekli lojistik planlama ve destek altyapısı da şekillendirilmeye çalışılıyor.

İdame planlaması ve dijital yaklaşım

ABD Sayıştay Kurumu’nun büyük savunma tedarik programlarına ilişkin değerlendirmelerinde, geliştirme aşamasından üretime geçişte idame planlaması ve teknik veri erişiminin merkezi önemde olduğuna dikkat çekildi.

Hava Kuvvetleri tedarik liderliği, bakım ve onarım faaliyetlerinin yükleniciye bağımlı kalmadan devlet tesislerinde yapılmasını sağlayacak yerli idame kapasitesi oluşturmayı hedeflediğini açıkladı.

T-7A, geliştirme süresini hızlandırmak ve uzun vadeli yaşam döngüsü maliyetlerini azaltmak amacıyla dijital mühendislik yöntemleri kullanılarak tasarlandı. Uçak, açık sistem mimarisi ve F-35 gibi operasyonel savaş platformlarını taklit etmeyi amaçlayan entegre yer tabanlı eğitim ortamı içeriyor.

Yetkililer, programı gelişmiş tasarım araçlarıyla tedarik verimliliğini artırmayı ve pilot eğitimini modernize etmeyi amaçlayan bir girişim olarak tanımlıyor. Ancak gecikmeler ve maliyet baskıları, Milestone C öncesinde programın daha yakından izlenmesine yol açmış durumda.

Pilot eğitimi açısından stratejik önem

T-7A programının sonucu, ABD Hava Kuvvetleri’nin gelecekteki pilot yetiştirme altyapısının temelini oluşturduğu için geniş kapsamlı önem taşıyor.

Savunma planlayıcıları açısından, Milestone C öncesinde maliyet istikrarı ve idame hazırlığı, pilot eğitim kapasitesinin sürekliliği ve genel hava gücü hazırlık seviyesinin korunmasıyla doğrudan bağlantılı görülüyor.

Programın yakından izlenmesi, ABD’nin birden fazla havacılık modernizasyon projesi yürütürken bütçe baskılarını dengeleme çabasındaki daha geniş tedarik disiplini tartışmalarını da yansıtıyor.