ABD ordusu, kompakt nükleer reaktör programında ilerleme kaydetti

ABD Savunma Bakanlığı ve ABD Enerji Bakanlığı, yeni nesil kompakt nükleer reaktörü 15 Şubat 2026’da bir C-17 askeri nakliye uçağıyla Kaliforniya’daki March Hava Yedek Üssü’nden Utah’taki Hill Hava Üssü’ne taşıdı.

Reaktörün daha sonra kara yoluyla Utah’ın Orangeville kentindeki San Rafael Enerji Araştırma Merkezi’ne gönderilmesi ve burada kapsamlı test ve değerlendirmelere tabi tutulması planlanıyor.

Taşıma operasyonu, federal nükleer modernizasyon girişimi kapsamında çıkarılan 14301 sayılı başkanlık kararnamesinin uygulanmasında önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor. Kararname, federal kurumlara yerli nükleer inovasyonu hızlandırma ve 4 Temmuz 2026’ya kadar ABD topraklarında reaktör kritik seviyesine ulaşma hedefi veriyor.

Ulusal güvenlik ve enerji dayanıklılığı hedefi

Girişim, Savunma Bakanlığı ile Enerji Bakanlığı arasında yürütülen ortak bir programın parçası olarak, gelişmiş nükleer teknolojilerin ulusal güvenlik altyapısına entegre edilmesini amaçlıyor.

Yetkililer, iş birliğinin ABD’nin nükleer enerji alanını modernize etmeye yönelik federal politikalarla uyumlu olduğunu ve savunma tesislerinin enerji dayanıklılığını artırmayı hedeflediğini belirtiyor. Valar Atomics, başkanlık kararnamesi kapsamında Enerji Bakanlığı tarafından hızlı reaktör geliştirme hedefleri için seçildiğini doğruladı.

Şirketin WardZero prototipi, taşınmadan önce Los Angeles’ta aylar süren ısı ve basınç testlerinden geçti ve 750 derece Celsius’un üzerinde çalışabilen yüksek sıcaklık reaktör tasarımında TRISO yakıt kullanıyor.

Kompakt reaktör konsepti ve stratejik anlamı

TRISO yakıt, aşırı sıcaklıklara dayanacak şekilde kaplanmış yakıt parçacıklarından oluşuyor ve radyoaktif salımı sınırlama özelliği sayesinde taşınabilir ve kompakt reaktör sistemleri için uygun görülüyor.

Yüksek sıcaklık reaktörleri, geleneksel sistemlere kıyasla daha az yakıt ikmali gerektiren ve istikrarlı enerji üretimi sağlayan tasarımlar olarak öne çıkıyor. Savunma Bakanlığı ve Enerji Bakanlığı, programı özel sektör inovasyonu ile savunma lojistik kapasitesini birleştiren “ticari öncelikli” bir altyapı yaklaşımının göstergesi olarak tanımlıyor.

Yetkililere göre reaktörün başarılı şekilde kurulması ve test edilmesi, askeri tesisler ve zorlu koşullarda faaliyet gösteren kritik altyapılar için enerji dayanıklılığını artırmaya yönelik gelişmiş çözümlerin değerlendirilmesini sağlayacak.

Valar Atomics Üst Yöneticisi Isaiah Taylor, girişimi büyük bir ulusal çaba olarak nitelendirerek programı “Amerika’nın ikinci Manhattan Projesi” olarak tanımladı. WardZero reaktörü, hızlı konuşlandırma ve test amacıyla tasarlanan kompakt bir nükleer enerji konsepti olarak askeri üsler ve kritik altyapılar için dayanıklı enerji tedariki gibi potansiyel kullanım alanlarına sahip görülüyor.

14301 sayılı başkanlık kararnamesi, reaktör geliştirme sürecini hızlandırılmış takvimlerle yönlendirmeyi ve yerli nükleer inovasyonu desteklemek için federal kurumların koordinasyonunu zorunlu kılıyor. 4 Temmuz 2026 hedefi ise ABD içinde operasyonel kapasitenin gösterilmesi için belirlenmiş kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.