ABD Donanmasının fırkateyn arayışında Türkiye seçeneği

Beyaz Saray ve ABD Donanması, filonun fırkateyn ihtiyacını karşılamak amacıyla Türkiye, Japonya ve Güney Kore'de geliştirilen savaş gemisi tasarımlarını değerlendiriyor. Türkiye'nin İSTİF sınıfı fırkateyni, ABD'nin yeni savaş gemisi arayışında değerlendirilen seçenekler arasına girdi.

USNI News'in konuya yakın üç sektör kaynağına dayandırdığı habere göre değerlendirmede Türkiye'nin İSTİF sınıfının yanı sıra Japonya'nın Mogami sınıfının ihracat versiyonu ve Güney Kore'nin Chungnam sınıfı bulunuyor.

Süreç henüz bir ihale sonucuna veya kesinleşmiş tedarik kararına dönüşmüş değil. ABD yönetimi, müttefik ülkelerin mevcut tasarımlarından yararlanarak savaş gemisi üretimini hızlandırabilecek seçenekler üzerinde çalışıyor.

İSTİF sınıfı ABD'nin fırkateyn arayışına dahil edildi

USNI News'e konuşan iki sektör kaynağına göre İSTİF sınıfının değerlendirmeye alınması, Temmuz ayında düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında gerçekleştirilen görüşmenin ardından gündeme geldi.

TEKNOFEST Mavi Vatan 2025. Fotoğraf: Ömer Furkan Kılıç, Tabya Dijital.

İSTİF sınıfı, Türkiye'nin MİLGEM programından elde ettiği tecrübe üzerine geliştirildi. Sınıfın ilk gemisi TCG İstanbul, Türk Deniz Kuvvetleri envanterine girerken Türkiye'deki farklı tersanelerde aynı sınıftan yeni fırkateynlerin inşası devam ediyor.

ABD'nin değerlendirdiği diğer seçeneklerden Japon Mogami sınıfı Mitsubishi Heavy Industries tarafından geliştirilirken, Güney Kore'nin Chungnam sınıfı ülkenin fırkateyn programının üçüncü aşamasını oluşturuyor.

İlk 2 adet fırkateyn yabancı tersanede inşa edilebilir

ABD'nin üzerinde çalıştığı modelin en dikkat çekici bölümlerinden biri, ilk gemilerin nerede üretileceği oldu. USNI News'e göre uluslararası yarışmanın hayata geçirilmesi halinde ilk iki fırkateyne kadar olan bölümün seçilen ülkenin tersanesinde üretilmesi, daha sonraki gemilerin inşasının ise ABD'ye taşınması değerlendiriliyor.

Böyle bir karar, ABD'nin savaş gemilerini kendi tersanelerinde üretmeye dayanan yüz yılı aşkın uygulamasında önemli bir değişiklik anlamına gelecek. Bu yaklaşım ABD'de “Finlandiya modeli” olarak anılıyor.

Türkiye'nin ilk milli fırkateyni olan TCG İstanbul (F-515) savaş gemisinin 23 Ocak 2021 tarihinde İstanbul Tersanesi Komutanlığı'nda düzenlenen resmi törenle ilk kez denize indirildiği tarihi an

Modelde mevcut ve kendisini kanıtlamış yabancı bir tasarım kullanılarak ilk gemilerin müttefik ülkede hızlı şekilde üretilmesi, ardından teknoloji ve üretim altyapısının ABD tersanelerine aktarılması amaçlanıyor. Dolayısıyla İSTİF sınıfının seçilmesi halinde teorik olarak ilk ABD fırkateynlerinin Türkiye'de üretilmesi ihtimali ortaya çıkabilir. Ancak hangi tasarımın seçileceği ve ilk gemilerin gerçekten yabancı tersanelerde inşa edilip edilmeyeceği konusunda henüz alınmış bir karar bulunmuyor.

ABD Donanması: Müttefiklerin gemi inşa tecrübesinden yararlanacağız

ABD Donanması Araştırma, Geliştirme ve Tedarikten Sorumlu Bakan Yardımcılığı Sözcüsü Albay Ron Flanders, değerlendirmelerin varlığını doğrudan bir fırkateyn yarışması olarak doğrulamasa da müttefiklerin gemi inşa kapasitesinden yararlanılacağını açıkladı.

Flanders, Trump'ın ABD Donanmasına yerli gemi inşa kapasitesini hızlı şekilde artırma talimatı verdiğini ve bunun müttefik ülkelerin kanıtlanmış gemi inşa tecrübesinden yararlanmayı da kapsadığını belirtti.

ABD'nin hedefi, yabancı ülkelerdeki mevcut üretim kabiliyetlerinden yararlanarak gemilerin filoya giriş süresini kısaltırken uzun vadede teknoloji transferi, ABD tersanelerine yatırım ve ABD'nin gemi inşa iş gücünün genişletilmesini sağlamak.

Değerlendirme 12 Kasım'da tamamlanacak

Sürecin önünü açan önemli gelişmelerden biri Ağustos ayında Beyaz Saray tarafından yayımlanan memorandum oldu. Memorandum, Pentagon'un “ulusal güvenlik çıkarı” istisnasından yararlanarak yabancı tersanelerde inşa edilmiş savaş gemilerinin ABD Donanmasında kullanılmasının önündeki yasal engelleri aşabilmesine kapı araladı.

Bunun ardından ABD Donanma Bakan Vekili Hung Cao, savaş gemilerinin yanı sıra Ro-Ro kargo gemileri ve denizde ikmal tankerleri dahil yabancı platformların incelenmesi için çalışma başlatılması talimatı verdi. USNI News'e göre değerlendirmenin 12 Kasım 2026'ya kadar tamamlanması planlanıyor.

ABD Kongresi

Programın önündeki en önemli engellerden birini ise ABD Kongresi oluşturuyor. Senato Silahlı Kuvvetler Komitesinin 2027 Mali Yılı savunma politikası taslağında, yönetimin yabancı savaş gemisi üretiminde kullanabileceği istisnanın sınırlandırılması öngörülüyor.

Temsilciler Meclisi Silahlı Kuvvetler Komitesi ise yabancı bir tersanede üretilecek ABD savaş gemilerinin satın alınmasına ayrılan fonların kullanılmasını engelleyebilecek bir düzenleme hazırladı. Kongredeki nihai düzenleme henüz kesinleşmedi.

ABD neden yeni bir fırkateyn arıyor?

ABD Donanmasının yeni fırkateyn arayışının arkasında suüstü filosundaki görev dağılımı ve gemi üretim hızına ilişkin sorunlar bulunuyor. Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze muhripleri yüksek yoğunluklu deniz muharebeleri için geliştirilmesine rağmen daha düşük tehdit seviyesindeki devriye ve refakat görevlerinde de kullanılıyor.

Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze muhriplerinden biri olan Ted Stevens

ABD Donanması, daha düşük maliyetli bir fırkateyn sınıfıyla yüksek değerli gemilerin korunması, denizaltı savunma harbi ve daha düşük riskli bölgelerdeki görevlerin yürütülmesini; Arleigh Burke sınıfı muhriplerin ise daha kritik görevler için serbest bırakılmasını hedefliyor.

FFX programı dahilinde üretilmesi beklenen bir fırkateyn örneği

ABD ayrıca Constellation sınıfı FFG-62 programını iptal ederek FFX programına yönelmiş durumda. Amerika Birleşik Devletleri Donanması'nın FF(X) programı, filonun gemi sayısını hızla artırmak amacıyla başlatılan ve Huntington Ingalls Industries (HII) tarafından inşa edilecek yeni bir hafif fırkateyn sınıfıdır. HII Ingalls Shipbuilding ilk FFX için ön üretim çalışmalarına başlasa da henüz üretim sözleşmesi imzalanmadı.

İSTİF sınıfının değerlendirilmesi Türkiye açısından ne anlama geliyor?

İSTİF sınıfının ABD'nin değerlendirdiği tasarımlar arasına girmesi, Türkiye'nin askeri gemi tasarım ve üretim kabiliyetinin ulaştığı seviye açısından dikkat çekiyor.

Türkiye son yıllarda aynı anda farklı askeri tersaneler ve özel tersanelerde fırkateyn, korvet, açık deniz karakol gemisi, denizaltı, hücumbot ve destek gemileri üretirken, MİLGEM ailesini Pakistan ve Malezya gibi ülkelere de ihraç etti.

STM öncülüğünde Malezya Donanması için inşa edilen 3 adet MİLGEM tabanlı korvetten biri suya indiriliyor.

Seçimin İSTİF'ten yana yapılması ve “Finlandiya modeli”nin uygulanması halinde ise ilk gemilerin Türkiye'de inşa edilmesi ve devamındaki üretimin teknoloji transferiyle ABD tersanelerine taşınması gündeme gelebilir. Bu senaryo, Türk askeri gemi inşa sanayisi açısından bugüne kadarki en önemli uluslararası programlardan birinin önünü açabilir.